Dammen regels: zo speel je dammen op 10 x 10 en 8 x 8
Dammen leer je in vijf minuten. Hier vind je de uitleg voor beginners: de opstelling, de spelregels en het dambord in cijfers. Een officieel dambord heeft 100 vakjes en je speelt met 40 damstenen. Op een klein dambord van 8 x 8 zijn dat 64 vakjes en 24 damstenen.
Hoeveel vakjes heeft een dambord?
Een dambord heeft 100 vakjes: 10 rijen van 10 vakjes. Je speelt alleen op de 50 donkere vakjes. Een klein dambord van 8 x 8 heeft 64 vakjes, waarvan 32 donker.
| Officieel dambord (10 x 10) | Klein dambord (8 x 8) | |
|---|---|---|
| Vakjes | 100 | 64 |
| Donkere vakjes (speelvelden) | 50 | 32 |
| Damstenen per speler | 20 | 12 |
| Damstenen totaal | 40 | 24 |
| Rijen per speler bij de start | 4 | 3 |
| Lege rijen in het midden | 2 | 2 |
Waarom 100 vakjes als je er maar 50 gebruikt?
Je zet en slaat altijd schuin. Daardoor blijft een damsteen altijd op een donker vakje en komen de lichte vakjes nooit in het spel.
Hoeveel damstenen heeft een damspel?
Een damspel heeft 40 damstenen: 20 witte en 20 zwarte. Op een dambord van 8 x 8 speel je met 24 damstenen, 12 per speler. Damstenen heten ook stenen of schijven. Raak je er eentje kwijt, dan speel je gewoon door met een steen minder aan beide kanten, zolang jullie maar met evenveel stenen beginnen.
Hoeveel stenen liggen er op een dambord?
Bij de start liggen er op een dambord van 10 x 10 40 stenen: 20 per speler, op de donkere vakjes van de 4 rijen aan elke kant. Van de 50 donkere vakjes blijven er dan 10 leeg: de 2 middelste rijen. Op een dambord van 8 x 8 liggen er 24 stenen op 32 donkere vakjes en blijven er 8 leeg.
Heb je extra damstenen nodig voor een dam?
Meestal niet. Voor een partij op 10 x 10 heb je 40 damstenen nodig, op 8 x 8 zijn het er 24. Voor een dam leg je een tweede steen van je eigen kleur bovenop, en daarvoor neem je een van je eigen stenen die al geslagen is.
Dambord opstelling: zo zet je het bord op voor dammen
Zo zet je een dambord op voor een partij dammen, in 5 stappen:
- Leg het dambord zo neer dat het vakje linksonder bij allebei de spelers donker is.
- Op een dambord van 10 x 10 zet elke speler 20 damstenen op de donkere vakjes van de 4 rijen aan zijn kant.
- Op een dambord van 8 x 8 zet elke speler 12 damstenen op de donkere vakjes van de 3 rijen aan zijn kant.
- De 2 middelste rijen blijven leeg.
- Wit begint. Speel je met de Engelse regels, dan begint donker.
Hoeveel rijen bij dammen?
Op 10 x 10 staan je stenen op 4 rijen, op 8 x 8 op 3 rijen. In het midden blijven altijd 2 rijen leeg, zodat allebei de spelers ruimte hebben voor de eerste zet. Voor het noteren van zetten heeft elk van de 50 donkere vakjes van een officieel dambord een nummer: zwart begint op de vakjes 1 tot en met 20, wit op 31 tot en met 50.
Hoe moet een dambord liggen?
Met een donker vakje linksonder. Dat klopt voor allebei de spelers tegelijk: de hoek linksonder van de een en de hoek linksonder van de ander hebben dezelfde kleur. De langste schuine lijn van donkere vakjes loopt dan van linksonder naar rechtsboven. Merk je pas tijdens de partij dat het bord verkeerd ligt? Zolang nog niet allebei de spelers een zet hebben gedaan, leg je het alsnog goed.
Wie begint bij dammen: wit of zwart?
Wit begint. Wit is de speler met de lichte damstenen, zwart speelt met de donkere. Daarna zetten jullie om de beurt. Speel je met de Engelse regels op 8 x 8, dan begint juist de speler met de donkere stenen.
Wat is de eerste zet bij dammen?
Op een dambord van 10 x 10 kan wit bij de eerste zet alleen een steen van zijn voorste rij schuiven: de vakjes 31 tot en met 35. Dat geeft 9 mogelijke eerste zetten, bijvoorbeeld van 32 naar 27 of van 32 naar 28. Zwart antwoordt met een steen van zijn voorste rij, de vakjes 16 tot en met 20.
Hoe noteer je een zet bij dammen?
Met de nummers van de donkere vakjes, zoals in de tekening van de beginopstelling hierboven. Je schrijft eerst het vakje waar de steen vandaan komt en dan het vakje waar hij eindigt: 32-28. Bij een slag zet je er een x tussen, bijvoorbeeld 28x19. Zo kun je een partij opschrijven en later naspelen.
Hoe ziet een dambord eruit?
Een dambord is vierkant, met lichte en donkere vakjes om en om. Een officieel dambord heeft 10 x 10 vakjes, een klein dambord 8 x 8. Een dambord van 8 x 8 ziet er hetzelfde uit als een schaakbord. Je speelt alleen op de donkere vakjes.
Hoe moet je dammen? Spelregels en uitleg voor beginners
Dammen speel je met 2 spelers. Dit zijn de regels van het internationale dammen, zoals op damclubs en in de Nederlandse damcompetitie. Ze gelden op 10 x 10 en je kunt ze ook op 8 x 8 gebruiken.
- Zetten. Om de beurt schuif je 1 damsteen 1 vakje schuin naar voren, naar een leeg donker vakje. Een gewone steen mag niet achteruit zetten.
- Slaan is verplicht. Staat er een steen van je tegenstander schuin naast je en is het vakje erachter leeg, dan spring je eroverheen en haal je die steen van het bord. Kun je slaan, dan moet je slaan.
- Ook achteruit slaan. Slaan mag vooruit en achteruit, ook met een gewone steen.
- Doorslaan: de meerslag. Kun je na een slag meteen weer slaan, dan ga je in dezelfde beurt door. Zo'n slag over meer stenen heet een meerslag. Zo haal je soms 2, 3 of meer stenen tegelijk van het bord.
- De meeste stenen slaan. Kun je op meer manieren slaan, dan kies je de slag waarmee je de meeste stenen slaat. Een dam telt daarbij als 1 steen.
- Pas na de slag van het bord. Geslagen stenen haal je pas weg als je hele slag klaar is. Je mag in één slag niet twee keer over dezelfde steen springen.
- Dam halen. Eindigt je steen op de achterste rij aan de overkant, dan wordt hij een dam. Leg er een tweede steen van je eigen kleur bovenop, zodat je het verschil ziet. Kom je tijdens een slag alleen langs de achterste rij en sla je daarna verder, dan wordt je steen geen dam.
- Winnen. Je wint als je tegenstander geen stenen meer heeft of geen zet meer kan doen.
Moet je altijd slaan bij dammen?
Ja, slaan is bij dammen altijd verplicht, ook als je daarna zelf een steen verliest. Kun je op meer manieren slaan, dan kies je de slag met de meeste stenen: de meerslag gaat voor. Bij evenveel stenen kies je zelf.
Mag je achteruit slaan bij dammen?
Ja, bij het internationale dammen mag je vooruit en achteruit slaan, ook met een gewone steen; achteruit zetten zonder te slaan mag alleen een dam. Bij het Engelse dammen op 8 x 8 slaat een gewone steen alleen vooruit.
Wat mag een dam? De regels voor de koning
Een dam (in het Engels een king) beweegt vooruit en achteruit over de hele schuine lijn, zo ver als de vakjes vrij zijn. Een dam slaat ook op afstand: hij springt over een steen van je tegenstander die verderop op de lijn staat, als de vakjes ertussen leeg zijn, en landt op een van de lege vakjes erachter. Kan hij vanaf een van die vakjes verder slaan, dan moet hij daar landen en doorslaan.
Mag een dam over twee stenen slaan?
Niet in één sprong over 2 stenen die direct achter elkaar staan. Staan er 2 stenen op dezelfde lijn met een leeg vakje ertussen en een leeg vakje erachter, dan slaat de dam ze in één beurt allebei. Over je eigen stenen mag je nooit heen springen, ook niet met een dam: je slaat alleen stenen van je tegenstander.
Wanneer heb je gewonnen en wanneer is het remise?
Je wint als je tegenstander geen stenen meer heeft, of als hij aan zet is en geen zet meer kan doen. Geeft een speler op, dan heeft de ander gewonnen. Remise (gelijkspel) is het als jullie dat samen afspreken, of als dezelfde stand voor de derde keer op het bord komt met dezelfde speler aan zet. In wedstrijden gelden nog meer remiseregels: die staan hieronder.
Wat als je bij dammen geen zet meer kunt doen?
Dan heb je verloren, ook als je nog stenen op het bord hebt. Je tegenstander vastzetten is dus ook een manier om te winnen.
Wanneer is het remise? Alle regels op een rij
| Situatie | Wanneer is het remise? |
|---|---|
| Samen afspreken | Als jullie het allebei willen. In een wedstrijd mag dat pas als jullie allebei minstens 40 zetten hebben gedaan. Worden de zetten niet opgeschreven, dan pas als jullie allebei nog hoogstens 10 stukken hebben. |
| Dezelfde stand | Als dezelfde stand voor de derde keer op het bord staat, met dezelfde speler aan zet |
| Alleen nog met dammen schuiven | Als allebei de spelers 25 zetten achter elkaar alleen met dammen hebben geschoven, zonder te slaan |
| 1 dam tegen hoogstens 2 stukken, waaronder een dam | Als allebei de spelers daarna 5 zetten hebben gedaan |
| 1 dam tegen 3 stukken, waaronder een dam | Als allebei de spelers daarna 16 zetten hebben gedaan |
Een stuk is een gewone steen of een dam.
Aanraken, vergeten te slaan en blazen
Moet je een steen zetten die je aanraakt?
Ja. Ben je aan zet en raak je een stuk aan waarmee je een zet kunt doen, dan moet je met dat stuk zetten. Dat geldt niet als je vooraf zegt dat je het alleen rechtzet, of als je het duidelijk per ongeluk aanraakt. Je zet is klaar zodra je het stuk loslaat en, bij een slag, de geslagen stenen van het bord hebt gehaald.
Wat als je vergeet te slaan?
Dan heb je een zet gedaan die niet mag. Je tegenstander kiest wat er gebeurt: je neemt de zet terug en doet alsnog een zet die wel mag, of hij laat de stand zo en jullie spelen door. Dat geldt ook als je niet de slag met de meeste stenen kiest. Heeft je tegenstander daarna al zelf een zet gedaan, dan blijft de stand zoals hij is.
Bestaat blazen nog?
Niet in de officiële regels. Bij blazen haalde je tegenstander de steen weg waarmee je had moeten slaan. Die regel staat niet in het wedstrijdreglement; daar geldt wat hierboven staat. Speel je thuis toch met blazen, spreek dat dan voor de partij af.
Tips voor je eerste partijen
- Tel voordat je slaat. Kun je op meer manieren slaan, dan moet je de slag met de meeste stenen kiezen. Bekijk dus eerst alle mogelijkheden.
- Kijk wat je tegenstander moet slaan. Slaan is ook voor hem verplicht. Geef je hem een steen te slaan, is dat zijn enige slag en slaat hij met een gewone steen, dan weet je precies waar die steen daarna staat.
- Houd je achterste rij bezet. Een steen van je tegenstander wordt pas een dam als hij op een leeg vakje van jouw achterste rij eindigt. Op een vakje waar je eigen steen staat, kan dat niet.
- Kijk ook achter je stenen. Een gewone steen mag bij dammen ook achteruit slaan. Een steen van je tegenstander die achter de jouwe staat, kan dus nog toeslaan.
Spelregels dammen op 8x8
Op een dambord van 8 x 8 kun je met dezelfde regels spelen als op 10 x 10, met 12 stenen per speler op 3 rijen. In de damwereld heet dat Braziliaans dammen. In Engeland en de Verenigde Staten speelt men op 8 x 8 met eigen regels: het Engelse dammen, daar draughts of checkers genoemd. De verschillen:
| Regel | Internationale regels (10 x 10 en 8 x 8) | Engels dammen (8 x 8) |
|---|---|---|
| Wie begint | Wit | Donker |
| Gewone steen slaat achteruit | Ja | Nee |
| De meeste stenen slaan is verplicht | Ja | Nee, je kiest zelf welke slag en maakt die helemaal af |
| Dam beweegt | Over de hele schuine lijn | 1 vakje, vooruit of achteruit |
| Dam halen tijdens een slag | Alleen als de steen op de achterste rij eindigt | Ja, en dan stopt de beurt |
Spreek voor de partij af met welke regels jullie spelen.
Welk dambord heb je nodig: 10 x 10 of 8 x 8?
Op damclubs en in de Nederlandse damcompetitie speel je op een dambord van 10 x 10 met 20 damstenen per speler. Op een bord van 8 x 8, zoals een schaakbord of ons dambord, speel je met 12 damstenen per speler.
Wat is een officieel dambord?
Een officieel dambord, zoals in wedstrijden, heeft 10 x 10 vakjes en je speelt met 20 damstenen per speler. Ons luxe dambord met damstenen is het kleinere formaat van 8 x 8, voor thuis.
Verschil tussen dambord en schaakbord
Een schaakbord heeft altijd 64 vakjes (8 x 8). Een officieel dambord heeft er 100 (10 x 10). Een klein dambord van 8 x 8 is hetzelfde bord als een schaakbord: het verschil zit in de stukken en de regels.
| Dammen | Schaken | |
|---|---|---|
| Vakjes | 100, of 64 op een klein bord | 64 |
| Waar speel je | Alleen op de donkere vakjes | Op alle vakjes |
| Stukken per speler | 20 (of 12), allemaal gelijk | 16, in 6 soorten |
| Doel | Alle stenen slaan of je tegenstander vastzetten | Schaakmat zetten |
| Hoe leg je het bord | Donker vakje linksonder | Licht vakje rechtsonder |
| Wie begint | Wit (Engelse regels: donker) | Wit |
| Hoe bewegen de stukken | Schuin; een gewone steen 1 vakje vooruit | Elk soort stuk op zijn eigen manier |
Op een bord van 8 x 8 komt de ligging op hetzelfde neer: ligt linksonder een donker vakje, dan ligt rechtsonder een licht vakje.
Kun je dammen op een schaakbord?
Ja. Een schaakbord heeft 8 x 8 vakjes, net als een klein dambord. Met 12 damstenen per speler kun je erop dammen. Hoe je op een schaakbord de 32 schaakstukken neerzet, lees je bij de schaakbord opstelling.
Zelf een dambord in huis
Wij printen een luxe dambord van 8 x 8 met 24 damstenen in twee kleuren, en in dezelfde serie een schaakbord met 32 speelstukken. Beide staan bij de dam- en schaakborden.


